• Bu il yanvarın 5-də Prezident İlham Əliyevin yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibə cəmiyyətdə böyük əks-səda doğurdu. Ölkə rəhbərinin doğma dilimizlə bağlı söylədiyi fikirlər bütün dünya azərbaycanlılarına həm də bir mesaj, çağırış idi.

Belə ki, Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, biz dünyanın harasında olsaq da, öz dilimizlə bağlı mübariz olmalıyıq. Ölkə başçısı qeyd etdi ki, başı min bir bəlalar çəkmiş xalqımızın dilinə həmişə hücumlar olub. Amma xalqımız öz dilini unutmayıb: “Biz böyük xalqıq, 10 milyondan çoxu ancaq müstəqil Azərbaycanda yaşayır, amma dünyada 50 milyondan çox azərbaycanlı yaşayır. Yəni bizim dilimiz böyük xalqın dilidir, bunu heç vaxt unutmamalıyıq və bizim dilimiz heç bir dilin kölgəsində ola bilməz”. Prezident dedi ki, arzum budur xaricdə yaşayan azərbaycanlılar da Azərbaycan dilini mükəmməl bilsinlər. Çünki buna böyük ehtiyac var: “Azərbaycanlıların yaşadıqları bəzi ölkələrdə Azərbaycan məktəbləri yoxdur. Bu, böyük ədalətsizlikdir və bu ədalətsizliyə son qoyulmalıdır. Biz imkan daxilində təsir etməyə çalışırıq. Bunun üçün də mənim göstərişimlə artıq onlayn məktəblər açılır və onların sayı da çoxalmalıdır... Azərbaycanlıların yaşadıqları bütün yerlərdə onlayn Azərbaycan dili məktəbləri olmalıdır ki, bizim uşaqlarımız öz ana dillərini bilsinlər”.

Prezident İlham Əliyevin çıxışından da göründüyü kimi, dil siyasəti vacib, həm də həsas bir məsələdir. Bu sahəyə diqqət, qayğı olmasa, xüsusilə də, xarici ölkələrdə yaşayan Azərbaycan ailələrində dilimiz korlanar və ya unudula bilər. Buna görə də hər bir vətəndaşımız dilimizlə bağlı mübariz olmalıdır. Ölkə başçısının dediyi kimi bu sahədə bizim ziyalılarımız, şairlərimiz, yazıçılarımızın da üzərinə məsuliyyət düşür və onların da sözünə böyük ehtiyac var. Prezidentimiz qeyd etdi ki, dilimizi nə qədər çox qorusaq, onu nə qədər saf, təmiz saxlasaq, o qədər də millətimiz, necə deyərlər, saf olacaq və milli kimliyimiz də həmişə bərqərar olacaq.

Prezident İlham Əliyevin dilimizlə bağlı çağırışına qoşularaq “Vətən səsi” bir neçə ziyalıya müraciət etdi və alimlərimizin Prezidentin çıxışına münasibətini öyrənməyə çalışdı.

Bu gün həmin ziyalılardan biri - AMEA-nın Şəki Regional Elmi Mərkəzinin “Ədəbi-mədəni mühit və folklor” şöbəsinin elmi işçisi, “Manera.az” saytının redaktoru Tural Adışirinin fikirlərini oxucularımıza təqdim edirik.  O dedi:

- Azərbaycan dili müasir milli dövlətçilik quruculuğunda identiklik, siyasi suverenlik və mədəni davamlılıq baxımından strateji status daşıyan əsas institutlardan biridir. Azərbaycan Respublikasının dövlət dili kimi təsbit olunmuş bu dil yalnız kommunikasiya vasitəsi deyil, həm də milli yaddaşın, sosial sərhədlərin və mədəni simvolların qorunmasının aparıcı mexanizmlərindən hesab olunur. Müasir dövrdə dil siyasəti müxtəlif dövlətlərin mədəni təhlükəsizlik strategiyalarında prioritet sahə kimi qiymətləndirilir və Azərbaycan da istisna deyil.

Prezident İlham Əliyevin müxtəlif çıxışlarında Azərbaycan dilinin statusu, tarixi inkişaf xətti və gələcək perspektivləri məsələsinə xüsusi yer ayrılır. Bu çıxışlar dil məsələsinin Azərbaycanda dövlət ideologiyasının tərkib hissəsi olduğunu göstərir. Prezidentin vurğuladığı kimi, Azərbaycan dilinin qorunması həm milli identikliyin saxlanılması, həm də qlobal təsir prosesləri şəraitində mədəni suverenliyin təmin olunması kontekstində strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu yanaşma sosiolinqvistika və dil siyasəti nəzəriyyələri ilə səsləşir; çünki müasir dünyada dil yalnız mədəni fenomen kimi deyil, həm də “yumşaq güc” elementlərindən biri kimi qəbul olunur.

Azərbaycan dilinin dövlət səviyyəsində inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər, o cümlədən təhsil sistemində dilin mövqeyinin möhkəmləndirilməsi, media və kommunikasiya sahələrində normativ standartlaşdırma, terminologiya komissiyalarının fəaliyyəti və informasiya mühitində ədəbi dilin qorunması, dil siyasətinin institusionallaşdığını göstərir. Bu mühitdə Prezidentin dil haqqında çıxışları siyasi diskursda Azərbaycan dilinin yalnız keçmişin mirası kimi deyil, həm də gələcəyin strateji kapitalı kimi təqdim olunduğunu nümayiş etdirir.

Digər tərəfdən, qloballaşma şəraitində dil məsələsi texnoloji faktorlarla da sıx bağlıdır. Rəqəmsal media, süni intellekt sistemləri və internet kommunikasiya ekosistemi milli dillər üçün həm risk, həm də imkan yaradır. Bu çərçivədə dövlət rəhbərliyi səviyyəsində dilə dair vurğular milli dilin qlobal rəqabətə adaptasiyasının vacibliyinə işarə edir. Dilin yalnız qorunması deyil, həm də modernləşdirilməsi məsələsi sosiolinqvist kontekstdə xüsusi aktuallıq qazanır.

Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında Azərbaycan dilinə verilən yer ölkədə dilin milli kimliyin, mədəni suverenliyin və siyasi legitimliyin əsas komponentlərindən biri kimi qəbul edildiyini göstərir. Bu fakt dilin dövlətçilik institutları ilə qarşılıqlı əlaqəsini və onun müasir milli ideologiyada oynadığı funksional rolu elmi səviyyədə təsdiqləyir. Beləliklə, Azərbaycan dili həm tarixi-mədəni varislik xəttinin daşıyıcısı, həm də qlobal çağırışlara adaptasiya olunan müasir dövlət siyasətinin mühüm elementi kimi qiymətləndirilməlidir.

Hazırladı: Mina RƏŞİD