BMT-nin Cenevrədəki Ofisində keçirilən və “Xocalı: Barışıq üçün etiraf et” Koalisiyası tərəfindən təşkil olunan tədbirdə “Srebrenitsa Anaları” İctimai Birliyinin sədri, tanınmış hüquq müdafiəçisi Munira Subaşiç əsas məruzəçi kimi çıxış edib. O, Srebrenitsa və Xocalı soyqırımları arasında bənzərliyə diqqəti çəkərək, təəssüflə bildirib ki, Ermənistan rəhbərliyi Qarabağ münaqişəsi zamanı baş vermiş ən kütləvi qırğına görə məsuliyyəti hələ də qəbul etməyib. Bu isə postmünaqişə dövründə iki xalq arasında dayanıqlı sülhün əldə olunması qarşısında əsas maneələrdən biridir. “Etibar olmadan barışıq ola bilməz, həqiqət təsbit olmadan isə etibar bərqərar ola bilməz”, - deyən Munira Subaşiç Ermənistanı keçmişi ilə hesablaşmağa çağırıb.
Koalisiyanın təşəbbüskarı, Soyqırımı və Kütləvi Qırğınlara Qarşı Budapeşt Mərkəzinin sədri Giorgi Tatar çıxışı zamanı uzun illər davam edən Qarabağ münaqişəsinə 2020-ci il 10 noyabr tarixli atəşkəs razılaşması ilə son qoyduğuna və xalqlar arasında sülh üçün tarixi şansın yarandığına diqqəti çəkib. Bu ilin əvvəlində ATƏT platformasında təsis olunan Koalisiyanın bu məqsədə xidmət edəcəyini deyən sabiq diplomat bildirib ki, yalnız Ermənistan Xocalı soyqırımını tanıyacağı və iki ölkənin cəmiyyətləri arasında bu mövzuda səmimi dialoqun bərqərar ediləcəyi halda, sülh etibarlı və davamlı ola bilər.
Tədbirin təşkilatçılarından biri, Fransanın Vicdan Azadlığı Uğurunda Koordinasiya Mərkəzinin prezidenti Tyeri Valle Azərbaycan-Ermənistan sərhədində ötən ay baş vermiş qarşıdurmadan sonra erməni sosial media seqmentində Azərbaycanlılara qarşı “daha bir Xocalı yaşatmaq” çağırışlarına diqqət çəkib. Bunu Ermənistanda Xocalı mövzusuna 30 il ərzində qoyulan qadağanın nəticəsi kimi qiymətləndirən fransalı hüquq müdafiəçisi vurğulayıb ki, Ermənistanı Xocalı sindromundan qurtarmağın zamanıdır.
Daha sonra çıxış edən İtaliya Helsinki Komitəsinin sədri professor Antonio Stanqo, Danimarka İnsan Hüquqları İnstitutu Şurasının üzvü Başi Qureyşi XX əsrdə baş verən qətliamlar və xalqlar arasında barışıq təcrübəsindən danışıblar. Ekspertlər qeyd edib ki, bütün müharibələr sonda sülhlə bitir, lakin münaqişələr zamanı törədilmiş insanlığa qarşı cinayətlər uzun illər xalqlar arasında münasibətləri zəhərləyir.
Natiqlər beynəlxalq təcrübədə “keçid ədaləti” modelinə uyğun olaraq cinayəti törətmiş tərəfin ilk olaraq faktı qəbul etməsini, onu ört-basdır etməməsini, ağrılı mövzular ətrafında tərəflər arasında dialoqun qurulmasını sülhün əldə olunmasında mühüm vasitə kimi qiymətləndiriblər.
Tədbirdə Koalisiya üzvləri tərəfindən aparılan müzakirələr nəticəsində qəbul edilmiş Kommünikedə Ermənistan rəhbərliyinə Xocalı soyqırımını tanımaq çağırışı ifadə olunub. Həmçinin Ermənistanın və Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyətləri arasında birbaşa dialoq prosesini başlatmaq üçün Koalisiya üzvlərinin yaxın zamanlarda bu iki ölkəyə səfərlərinin təşkil olunacağı vurğulanaraq, onların hökumətlərinə səfərlərə şərait yaradılması üçün müraciət edilib. Kommünikedə beynəlxalq təsisat və insan hüquqları təşkilatlarına müraciət olunaraq Koalisiyanın məqsədlərinə dəstək vermək barədə çağırış da öz əksini tapıb. (AZƏRTAC)